• Przystępujemy do rozpatrzenia punktu 8. porządku dziennego: Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (druk nr 3244).

    Proszę o zabranie głosu podsekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska pana Janusza Ostapiuka w celu przedstawienia uzasadnienia projektu ustawy.

    Panie ministrze, proszę bardzo.

  • Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowne Panie i Panowie Posłowie! 29 lipca 2005 r. Wysoki Sejm uchwalił ustawę o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Na podstawie tego dokumentu w Polsce zostały utworzone struktury i podjęto odpowiednie aktywności, których celem było stworzenie systemu, który zapewniłby zbieranie i odpowiednie przetwarzanie odpadów pochodzących ze zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego w ilości nie mniejszej aniżeli 4 kg liczone na jednego obywatela naszego kraju. Po dwuletnim okresie derogacji wypełniania tego obowiązku i po 4 latach bezskutecznego zbliżania się do tej granicy w roku 2012 Polska osiągnęła zakładany cel, uzyskując zbiórkę w wysokości 4,34 kg na jednego mieszkańca, a w kolejnym roku zebrano i przetworzono 4,24 kg odpadów w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Obserwując raporty cząstkowe, należy mieć nadzieję, że także w roku 2014 obowiązkowe progi zostaną również osiągnięte.

    4 lipca 2012 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły nową dyrektywę 2012/19 w tym samym zakresie i to stało się podstawą do opracowania projektu nowej ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Do projektu ustawy została przeniesiona również znacząca część przepisów z dotychczas obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.

    Założenia do tego dokumentu zostały przygotowane przez rząd we wrześniu 2013 r. Podczas pisania ustawy, jak również podczas konsultacji międzyresortowych, a przede wszystkim społecznych pojawiało się wiele kontrowersyjnych stanowisk, stąd projekt ustawy dopiero 17 lutego 2015 r. trafił pod obrady Rady Ministrów.

    W dniu 31 marca 2014 r. Komisja Europejska wezwała rząd Rzeczypospolitej Polskiej do poinformowania o fazie transpozycji postanowień dyrektywy do polskiego prawa, a następnie w dniu 17 października 2014 r. skierowała do rządu Rzeczypospolitej Polskiej uzasadnioną opinię w związku z brakiem implementacji. Dlatego też pozwalam sobie o tym powiedzieć, zwracając tym samym uwagę na pilny charakter omawianego projektu ustawy.

    Do kluczowych zmian zawartych w przedkładanym projekcie, wynikających z postanowień dyrektywy 2012/19/UE – chodzi o różnice w stosunku do obecnie obowiązującej ustawy – należą następujące kwestie.

    Przede wszystkim dokonano podziału sprzętu elektrycznego i elektronicznego na sześć grup. W chwili obecnej obowiązuje dziesięć grup i jest to związane przede wszystkim z wielkością sprzętu. Nowy, zakładany w dyrektywie podział będzie się przede wszystkim opierał na wymogach technologicznych związanych z przetwarzaniem takiego sprzętu. Pierwszą grupę będą stanowiły urządzenia działające na zasadzie wymiany temperatury. Drugą grupę będą tworzyły ekrany monitorów i sprzęt zawierający ekrany o powierzchni większej niż 100 cm 2 . W skład trzeciej grupy będą wchodziły lampy. Czwarta grupę będzie stanowił sprzęt wielkogabarytowy, w przypadku którego którykolwiek z wymiarów przekracza 50 cm, grupę kolejną – sprzęt małogabarytowy, w przypadku którego żaden z wymiarów nie przekracza 50 cm, a grupę szóstą – sprzęt małogabarytowy informatyczny. Zastosowanie tego nowego podziału ma doprowadzić do tego, żeby sprzęty były przetwarzane na podstawie, jak wspomniałem wcześniej, tendencji technologicznych, a nie z powodu tańszego i łatwiejszego przetwarzania.

    Kolejna zmiana, którą wprowadzi się w tej ustawie, jest bardzo istotna dla sprzedawców sprzętu detalicznego, ale chyba także dla każdego gospodarstwa domowego. Polega ona na tym, że wszystkie sklepy o powierzchni co najmniej 400 m 2 będą zobowiązane do nieodpłatnego przyjęcia małogabarytowego zużytego sprzętu, którego żaden z wymiarów, jak już wcześniej wspomniałem, nie będzie przekraczał 25 cm, bez konieczności zakupienia przez nabywcę nowego sprzętu.

    Następna zmiana dotyczy poziomów zbierania zużytego sprzętu. Obecnie chodzi o 35% masy sprzętu wprowadzonego na rynek w roku poprzednim. W latach kolejnych ten poziom będzie podwyższany, aż w roku 2021 osiągnie wysokość 65% sprzętu wprowadzonego na rynek średniorocznie w 3 poprzednich latach.

    Kolejna zmiana dotyczyć będzie podwyższenia poziomów odzysku i recyklingu o 5% w stosunku do dotychczas obowiązujących norm.

    Następnie wprowadza się nową instytucję – autoryzowanego przedstawiciela. Ten autoryzowany przedstawiciel będzie mógł być wyznaczany w Polsce przez producentów, którzy nie mają siedziby na terenie naszego kraju, wprowadzają sprzęt, produkty i nie mają kim się posiłkować przy rozliczaniu się z polską władzą. Będą to mogli robić ci autoryzowani przedstawiciele, również w przypadku organizacji odzysku.

    Wprowadzona zostanie również zasada przemieszczania zużytego sprzętu, co ma unormować sytuację, rozwiązać problemy związane z transportem sprzętu wewnątrz czy na zewnątrz kraju np. w przypadku napraw gwarancyjnych lub czynności kalibracyjnych.

    Poza tymi postanowieniami dyrektywy projekt wprowadza następujące dodatkowe zmiany.

    Po pierwsze, chodzi o zwolnienie wprowadzających do obrotu sprzęt małogabarytowy o łącznej masie nieprzekraczającej 100 kg oraz wprowadzających do obrotu sprzęt wielkogabarytowy o masie nieprzekraczającej 1000 kg z konieczności uiszczania opłaty produktowej. Jest to ułatwienie dla małych producentów, małych podmiotów wprowadzających sprzęt na rynek.

    Druga dodatkowa zmiana dotyczy zakazu zbierania niekompletnego zużytego sprzętu oraz części z takiego sprzętu, z takich urządzeń przez podmioty inne aniżeli zakłady przetwarzania. Ma to zapobiec dokonywaniu nielegalnych demontaży, rozbieraniu zużytego sprzętu w sposób niebezpieczny dla zdrowia i środowiska, oddawaniu go do punktów skupu złomu i uzyskiwaniu z tego tytułu oczywiście korzyści finansowych, ponieważ szkodzi to środowisku przyrodniczemu.

    Po trzecie, wprowadzony również zostanie audyt zewnętrzny organizacji odzysku oraz prowadzących zakłady przetwarzania. Celem takiego audytu będzie sprawdzenie, czy organizacje odzysku i zakłady przetwarzania przestrzegają przepisów Prawa ochrony środowiska, w szczególności w zakresie gospodarowania zużytym sprzętem. Liczymy, że zapewni to rzetelną, obiektywną weryfikację wiarygodności danych zawartych w dokumentach ewidencyjnych.

    Czwarta zmiana, którą wprowadzi się w tej ustawie, dotyczy kontroli podmiotu składającego wniosek o wydanie decyzji w zakresie przetwarzania. Właściwy organ będzie występować z wnioskiem do wojewódzkiego inspektora, ażeby przed wydaniem decyzji skontrolowano zakład i stwierdzono, czy jest właściwie przygotowany do prowadzenia całego procesu demontażu zużytego sprzętu.

    Realizacja przepisów zaproponowanych w projekcie ustawy, zarówno tych bezpośrednio przeniesionych z dyrektywy, jak i tych dodatkowo wprowadzonych w trakcie prac nad projektem, ma przyczynić się do zwiększenia masy zbieranego sprzętu, a tym samym do osiągania przez Polskę poziomów zbierania tych odpadów, ich odzysku oraz przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz, co najważniejsze, do bezpiecznego dla zdrowia ludzi i środowiska demontażu zużytego sprzętu, a także kolejno zastosowania recyklingu i innych form odzysku odpadów powstałych po tym demontażu.

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Dziękuję za uwagę. Proszę o skierowanie projektu do komisji w celu dalszego procedowania.

  • Dziękuję panu ministrowi.

    Sejm ustalił, że w dyskusji nad tym punktem porządku dziennego wysłucha 10-minutowych oświadczeń w imieniu klubów i 5-minutowego oświadczenia w imieniu koła.

    Otwieram dyskusję.

    Jako pierwsza w imieniu klubu Platforma Obywatelska głos zabierze pani poseł Ewa Wolak.

    Bardzo proszę, pani poseł.

  • Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Platforma Obywatelska pragnę przedstawić stanowisko dotyczące rządowego projektu ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.

    Przepisy projektowanego aktu normatywnego mają uregulować wymagania, jakim ma odpowiadać sprzęt elektryczny i elektroniczny wprowadzany na polski rynek, oraz zasady postępowania ze zużytym sprzętem w sposób zapewniający przede wszystkim bezpieczeństwo zdrowia i życia ludzi oraz ochronę środowiska. Pan minister szczegółowo przedstawił najważniejsze elementy projektu ustawy. Pozwólcie państwo, że ja też je zaakcentuję.

    Wysoka Izbo! Celem rządowego projektu ustawy jest zapewnienie zgodności polskiego prawa z prawem Unii Europejskiej przez dokonanie pełnej transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.

    System zarządzania zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym został utworzony na mocy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zużytego sprzętu elektrotechnicznego i elektronicznego. W 2012 r. Komisja Europejska przedstawiła nową dyrektywę, wprowadzającą istotne zmiany na rynku sprzętu i zużytego sprzętu. Przyjęcie tych aktów normatywnych było odpowiedzią Unii Europejskiej na narastający problem pozbywania się przez konsumentów zużytego sprzętu w nieprawidłowy sposób. Większość sprzętu elektrycznego i elektronicznego zawiera substancje niebezpieczne, w szczególności rtęć, freon, ołów, więc takie odpady pozostawione w nieodpowiednich miejscach mogą stać się niebezpieczne dla zdrowia i życia ludzi oraz środowiska naturalnego.

    Zatem celem dyrektywy, a tym samym projektu ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym jest zwiększenie masy zbieranego zużytego sprzętu oraz przygotowanie do ponownego użycia takich odpadów, stosowanie recyklingu i innych form odzysku.

    Ponadto zgodnie z dyrektywą przepisy projektu ustawy zawierają regulacje dotyczące funkcjonowania podmiotów zaangażowanych w cykl życia sprzętu elektrycznego i elektronicznego, tj. wprowadzających sprzęt do obrotu w Unii Europejskiej, konsumentów oraz podmiotów zajmujących się bezpośrednio zbieraniem zużytego sprzętu i jego dalszym przetwarzaniem.

    Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Do najważniejszych przepisów zawartych w projekcie ustawy, a związanych oczywiście z dostosowaniem rodzimego prawodawstwa do prawa Unii Europejskiej, należą w szczególności przepisy dotyczące podziału sprzętu elektrycznego i elektronicznego na sześć grup, o których już mówił pan minister. Następna sprawa to obowiązek sprzedawcy detalicznego sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych sprzedającego sprzęt w sklepach o powierzchni poświęconej sprzedaży tego sprzętu wynoszącej co najmniej 400 m 2 do nieodpłatnego przyjęcia małogabarytowego zużytego sprzętu, którego żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 25 cm, bez konieczności zakupienia przez nabywcę nowego sprzętu.

    Projekt zakłada zwiększenie poziomu zbierania zużytego sprzętu. Obecnie jest to 35% sprzętu wprowadzonego do obrotu w poprzednich 3 latach, w latach 2016–2017 poziom ten będzie wynosił nie mniej niż 40%, w 2018 r. – 50%, a w 2021 r. – 65% masy wprowadzonego do obrotu sprzętu obliczonej jako średnia z 3 poprzednich lat. Zatem wszelkie starania rządu, aby ten poziom uzyskać, są podyktowane wprowadzeniem tego projektu ustawy.

    Szanowni Państwo! Ustawa wprowadza objęcie obowiązkiem osiągnięcia minimalnego poziomu zbierania również zużytego sprzętu pochodzącego z innych źródeł niż gospodarstwa domowe oraz zwiększenie poziomu odzysku i recyklingu zużytego sprzętu o 5% w stosunku do obecnie obowiązujących poziomów.

    Zdefiniowany zostaje nowy podmiot na rynku sprzętu i zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego – autoryzowany przedstawiciel, którego będą mogli wyznaczać w Polsce producenci, którzy nie mają siedziby na terenie naszego kraju, a wprowadzają na rynek polski swoje produkty. To dość ważna sprawa. Będzie on wykonywał obowiązki producenta określone ustawą dla wprowadzającego sprzęt za pośrednictwem organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego.

    Zostają też określone zasady przemieszczania używanego sprzętu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest zużytym sprzętem. Podmiot transportujący produkt, co do którego odpowiednie służby będą miały uzasadnione podejrzenia, że są to odpady, będzie miał możliwość wykazać, że transportuje sprzęt, a nie zużyty sprzęt.

    Wraz z nowymi rozwiązaniami prawnymi niewynikającymi wprost z postanowień dyrektywy projekt ustawy przewiduje też inne zmiany. Jest to m.in. zwolnienie z konieczności uiszczenia opłaty produktowej wprowadzających sprzęt, którzy wprowadzają do obrotu sprzęt małogabarytowy, czyli taki, którego żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 50 cm, o łącznej średniorocznej masie sprzętu nieprzekraczającej 100 kg, oraz wprowadzających sprzęt, którzy wprowadzają do obrotu wielkogabarytowy sprzęt, czyli taki, którego którykolwiek z zewnętrznych wymiarów przekracza 50 cm, o łącznej średniej masie sprzętu nieprzekraczającej 1000 kg.

    Dodatkowo projekt ustawy wprowadza zakaz zbierania niekompletnego zużytego sprzętu oraz części z takich zużytych urządzeń przez podmioty inne niż prowadzący zakład przetwarzania, odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości oraz prowadzący punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych w gminie. Ma to zminimalizować nielegalny i przede wszystkim niebezpieczny dla zdrowia i życia ludzi demontaż sprzętu w celu sprzedaży pewnych jego elementów do tzw. punktów skupu złomu w celu uzyskania z tego procederu korzyści finansowej.

    Ponadto ustawa przewiduje audyt zewnętrzny organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz prowadzących zakłady przetwarzania celem sprawdzenia, czy przestrzegają ustawy Prawo ochrony środowiska, w szczególności w zakresie gospodarowania zużytym sprzętem, co ma zapewnić rzetelną i obiektywną weryfikację wiarygodności danych zawartych w dokumentach ewidencyjnych, celnych oraz w fakturach.

    Rządowy projekt ustawy przewiduje kontrolę podmiotu składającego wniosek o wydanie decyzji zezwalającej na przetwarzanie zużytego sprzętu. Właściwy organ przed wydaniem decyzji zezwalającej na przetwarzanie odpadów występować będzie z wnioskiem do wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o przeprowadzenie kontroli instalacji, w której ma być prowadzony demontaż zużytego sprzętu oraz w której następuje przygotowanie do ponownego użycia zużytego sprzętu lub odpadów powstałych po demontażu zużytego sprzętu, w zakresie spełnienia wymagań, o których mowa w projekcie ustawy oraz określonych w innych przepisach dotyczących ochrony środowiska. Oczywiście do projektu ustawy przeniesiono część przepisów z dotychczas obowiązującej ustawy z 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.

    Pojawiło się wiele pytań ze strony przedsiębiorców: Na ile należy wzmocnić i poprawić skuteczność działania Inspekcji Ochrony Środowiska, jaki status powinna mieć organizacja odzysku, w jakim stopniu należałoby zmienić ustawę w zakresie obowiązku odbioru zużytego sprzętu przez detalistów? Myślę, że te wszystkie problemy będą przedstawiane i rozwiązywane w Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Platformy Obywatelskiej rekomenduję przyjęcie, oczywiście po pracach w komisji, rządowego projektu ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym przedstawionego w druku nr 3244. Dziękuję.

  • Dziękuję pani poseł Wolak.

    Głos zabierze pan poseł Krzysztof Maciejewski, Prawo i Sprawiedliwość.

    Bardzo proszę, panie pośle.

  • Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przypadł mi zaszczyt zaprezentowania w imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość opinii dotyczącej projektu ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym zawartego w druku nr 3244. Druk ten zawiera również projekty aktów wykonawczych. Wiemy, że omawiany projekt ustawy wdraża postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/19/UE z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, a zatem ma na celu wykonanie prawa Unii Europejskiej, i zastępuje ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.

    Rozdział pierwszy obejmujący przepisy ogólne informuje, iż główną myślą projektowanej ustawy jest określenie środków służących ochronie środowiska i zdrowia ludzi przez zapobieganie niekorzystnym skutkom wytwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz gospodarowania nim, a także przez ograniczanie ogólnych skutków wykorzystania zasobów i poprawiania efektywności takiego wykorzystania.

    W dalszej części projektowana ustawa określa, do jakiego sprzętu elektrycznego i elektronicznego nie stosuje się jej postanowień, z wyszczególnieniem sprzętu, który nie będzie podlegał zapisanym w niej przepisom od dnia 1 stycznia 2018 r., gdyż od tego czasu wytwórca przedmiotowych odpadów zobowiązany będzie do zagospodarowania ich zgodnie z odrębnymi przepisami dotyczącymi gospodarki odpadami.

    Jednocześnie, zwracając uwagę na art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, zauważyć należy, że przepisów prawa w zakresie gospodarki odpadami, w tym projektowanej ustawy, nie stosuje się do odpadów promieniotwórczych, ponieważ te podlegać będą przepisom ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe. Natomiast w sprawach baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i zużytych akumulatorów będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach.

    Mając na uwadze zmniejszenie obciążeń administracyjnych przedsiębiorstw, stymulowanie wzrostu gospodarczego i zwiększenie zatrudnienia, w projektowanej ustawie wprowadzono zwolnienie w zakresie stosowania przepisów dotyczących opłaty produktowej oraz osiągania wymaganych poziomów zbierania, poziomów odzysku oraz poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu zużytego sprzętu, organizowania i finansowania odbierania od zbierających zużyty sprzęt oraz przetwarzania zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych, a także organizowania i finansowania zbierania oraz przetwarzania zużytego sprzętu pochodzącego od użytkowników innych niż gospodarstwa domowe.

    W załącznikach do projektu wskazane zostały grupy sprzętu elektrycznego i elektronicznego – wykazy, które będą obowiązywały do dnia 31 grudnia 2017 r., i te, które będą obowiązywać od stycznia 2018 r. Jednocześnie w projekcie mówi się, iż do końca 2017 r. funkcjonował będzie dotychczasowy zamknięty wykaz sprzętu elektrycznego i elektronicznego, natomiast od 2018 r. wykaz sprzętu elektrycznego i elektronicznego objęty zakresem stosowania ustawy zostanie otwarty, czego konsekwencją będzie uznanie za sprzęt każdego urządzenia spełniającego definicję sprzętu w rozumieniu projektowanej ustawy i niewyłączonego z zakresu jej stosowania.

    Ponadto projektowana ustawa zawiera definicje szeregu określeń ustawowych, wdrażając w tej sposób do polskiego prawa art. 3 dyrektywy 2012/19/UE. W tym zakresie należy zwrócić uwagę na definicje wprowadzającego sprzęt, producenta, zakładu przetwarzania czy też definicję zbierającego zużyty sprzęt, które odbiegają od dotychczasowych, przewidzianych w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Są one dostosowane do obowiązującego stanu prawnego, uwzględniają przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

    Kolejne rozdziały projektowanej ustawy określają: obowiązki związane z udostępnieniem na rynku sprzętu, materię związaną z zabezpieczeniem finansowym wnoszonym przez wprowadzających sprzęt, obowiązki prowadzących zakład przetwarzania, prowadzących działalność w zakresie recyklingu oraz prowadzących działalność w zakresie innych niż recykling procesów odzysku, sprawy dotyczące utworzenia organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, zasady ponoszenia, w tym obliczania, oraz zwalniania z obowiązku wnoszenia opłaty produktowej, obowiązki przedsiębiorców prowadzących działalność objętą zakresem jej regulacji w przedmiocie rejestracji, sprawozdawczości i obowiązków organów administracji publicznej, a także regulacje dotyczące przepisów karnych i administracyjnych kar pieniężnych.

    Ponadto projektowana ustawa zawiera zestawienie ustaw, w których dokonano zmian będących konsekwencją wprowadzenia jej do porządku prawnego, oraz przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe, w tym dotyczące spraw związanych z grupami sprzętu, które obowiązywać będą do dnia 31 grudnia 2017 r., a także osiągania do końca 2017 r. poziomów zbierania, poziomów odzysku, poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu zużytego sprzętu oraz związanych z rejestrowaniem autoryzowanych przedstawicieli.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jak każda ustawa tak i ta ma na celu uregulowanie bądź rozwiązanie pewnych problemów, na jakie napotykamy w naszym życiu. Celem projektowanych przepisów jest ograniczenie powstawania odpadów w postaci zużytego sprzętu oraz zwiększenie poziomu zbierania, ponownego użycia takich odpadów, ich recyklingu i innych form odzysku, co ma pozytywnie wpłynąć na rozwój sektora małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność w zakresie zbierania tego rodzaju odpadów i ich przetwarzania. Jeśli wytwarzany i wprowadzany do obrotu sprzęt będzie projektowany w sposób ułatwiający ponowne użycie, demontaż oraz odzysk zużytego sprzętu, jego części składowych i materiałów, jak również nastąpi prawidłowe zagospodarowanie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, to projektowana ustawa będzie miała pozytywny wpływ nie tylko na ochronę środowiska i zdrowia ludzkiego, ale i na rynek pracy poprzez zwiększenie zatrudnienia we wspomnianych powyżej przedsiębiorstwach.

    Są jednak również odmienne opinie. W ocenie podmiotów działających w branży recyklingu metali przepisy art. 35 oraz art. 44 są mocno krzywdzące, gdyż ograniczają ich działalność gospodarczą, nie przynosząc jednocześnie żadnych korzyści środowiskowych. Z ich doświadczenia wynika, że mogą nawet spowodować zwiększenie działalności szarej strefy, czyli może mieć miejsce efekt odwrotny do zamierzonego.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Podczas prac rządu nad procedowanym projektem ustawy zostało przyjętych szereg uwag, które wyłoniły się w trakcie konsultacji publicznych i opiniowania. Z opinii wynika, że istnieje jeszcze przestrzeń do doskonalenia niniejszego projektu ustawy.

    Dlatego Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość, uważając, iż ochrona środowiska i życie ludzkie powinny być objęte szczególną opieką, opowiada się za kontynuowaniem prac nad przedłożonym projektem. Dziękuję.

  • Dziękuję panu posłowi.

    Stanowisko klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawione będzie przez pana posła Marka Gosa.

    Proszę bardzo.

  • Szanowny Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! Chcę przedstawić stanowisko klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego wobec rządowego projektu ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.

    Zasadniczym celem projektu jest implementacja dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/19/UE, która to zastępuje dyrektywę 2002/96/ WE z 27 stycznia 2003 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrotechnicznego i elektronicznego. Przedmiotowy projekt ma zastąpić polską ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Projektowana ustawa ma ponadto realizować zasadniczy cel środowiskowy, jakim jest ograniczenie negatywnego oddziaływania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego na zdrowie ludzi oraz poszczególne elementy środowiska.

    Cele pośrednie wprowadzanych regulacji to m.in. ograniczenie ilości wyeksploatowanego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, zachęcenie i inspirowanie producentów wprowadzających sprzęt do takich rozwiązań konstrukcyjnych sprzętu elektrycznego i elektronicznego, aby po pierwsze, jak najdłużej był on użyteczny, a po wtóre, pozwalał po zużyciu na łatwy demontaż i odzysk części składowych i materiałów, które mogą być po przetworzeniu powtórnie użyte w innym procesie produkcji, zwiększenie poziomu zbierania, a tym samym recyklingu i wykorzystania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.

    Zasadnicze rozwiązania polegają w projektowanej ustawie m.in. na nałożeniu na wprowadzających sprzęt do obrotu obowiązku zorganizowania i sfinansowania zbierania zużytego sprzętu i jego przetwarzania, a więc recyklingu i innych niż recykling procesów odzysku, zobowiązaniu zbierających zużyty sprzęt do przyjęcia przekazywanego do nich zużytego sprzętu, w tym do nieodpłatnego przyjęcia zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych, ustanowieniu obowiązku nieodpłatnego przyjęcia przez dystrybutorów zużytego sprzętu, w liczbie nie większej niż sprzedawany nowy sprzęt, jeżeli zużyty sprzęt jest tego samego rodzaju co sprzedawany sprzęt, a także nieodpłatnego przyjęcia w jednostkach o powierzchni handlowej wynoszącej co najmniej 400 m 2 lub w ich bezpośredniej bliskości zużytego sprzętu, którego żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 25 cm, bez konieczności nabywania nowego sprzętu.

    Zakładane efekty projektowanych zmian są następujące: osiągnięcie minimalnego rocznego poziomu zbierania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, wynoszącego do 31 grudnia 2015 r. nie mniej niż 35% średniorocznej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu na terytorium kraju, a w przypadku sprzętu z podgrupy nr 5.1 załącznika nr 1 – nie mniej niż 45% średniorocznej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu na terytorium kraju, od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2020 r. – nie mniej niż 40% średniorocznej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu na terytorium kraju, a w przypadku sprzętu z podgrupy nr 5.1 załącznika nr 1 – nie mniej niż 50% średniorocznej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu na terytorium kraju, od dnia 1 stycznia 2021 r. – nie mniej niż 65% średniorocznej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu na terytorium kraju.

    Przepisy projektowanej ustawy stosuje się do następujących podmiotów: wprowadzających sprzęt, autoryzowanych przedstawicieli, podmiotów zbierających zużyty sprzęt, w tym zbierających zużyty sprzęt, prowadzących zakłady przetwarzania zużytego sprzętu, prowadzących działalność w zakresie recyklingu oraz w zakresie innych niż recykling procesów odzysku, organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego, użytkowników sprzętu elektrycznego i elektronicznego, podmiotów organizujących przemieszczanie oraz dokonujących przemieszczania używanego sprzętu. Projektowana ustawa przypisuje tym podmiotom szczególne zadania, określa relacje między nimi, również relacje ekonomiczne, sprawozdawcze. W podobny sposób projekt ustawy proponuje uregulować dodatkowe zadania organów administracji publicznej związane z wprowadzeniem nowych regulacji, a więc organów, od których w dużej mierze będzie zależeć powodzenie całego przedsięwzięcia. Mówię tutaj o ministrze środowiska, który nadzoruje cały proces, po pierwsze, rozlicza podległe podmioty zobowiązane do realizacji pewnych zadań, po drugie, monitoruje cały proces dla Unii Europejskiej. Chodzi tutaj o służby ministra środowiska, a także administracji zespolonej, np. inspektora na poziomie regionalnym, inspektora ochrony środowiska czy urzędy marszałkowskie.

    Wydaje się, że jest to kolejny dobry krok w celu uregulowania spraw środowiskowych w obszarze odpadów, które do tej pory w Polsce jako jednym z nielicznych państw europejskich są jeszcze poza nową regulacją wynikającą z dyrektywy. Przypomnę, że termin dostosowania przepisów do dyrektywy niestety minął już rok temu. Wydaje się, że jest to dobry materiał do przygotowania dobrych rozstrzygnięć prawnych w zakresie gospodarowania zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym.

    Wydaje się też, że w niektórych obszarach nałożonych obowiązków, szczególnie na przedsiębiorców, jest dosyć dużo. Mówię tutaj o całym systemie sprawozdawczości, monitorowania. Warto, ale myślę, że już podczas prac w komisji czy podkomisji, zastanowić się nad tymi szczególnymi rozwiązaniami i może rzeczywiście nie doregulowywać tego aż tak dalece. Można pewne propozycje, które zostały złożone przez rząd, przez ministra środowiska, uprościć, po to żeby cały system był tańszy i prostszy, a zarazem efektywniejszy. Wydaje się, że bardzo staraliśmy się, czy też rząd za pośrednictwem Ministerstwa Środowiska się starał, aby wszystkie kwestie, które dzisiaj są problematyczne, w tym dokumencie rozstrzygnąć, rozwiązać, zabezpieczyć, krótko mówiąc, żeby z jednej strony zużytego sprzętu i aparatury elektrycznej czy elektronicznej trafiało tam jak najwięcej, a z drugiej strony żeby te elementy, z których zbudowany jest sprzęt, mogły być wykorzystane ponownie. Oczywiście przy tych rozstrzygnięciach, rozwiązaniach środowiskowych, tak jak w przypadku pojazdów wycofanych z eksploatacji czy akumulatorów, ciągle mamy problem z szarą strefą. Do systemu nie trafia niestety tyle zużytego sprzętu, tyle wycofanych z eksploatacji pojazdów, ile byśmy chcieli, a część w sposób niekontrolowany jest jakoś utylizowana. To jest kolejny krok do tego, żeby ucywilizować również obrót sprzętem elektrycznym i elektronicznym wycofanym z eksploatacji i jego utylizację.

    Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! Reasumując, opowiadamy się za kontynuacją prac nad projektem rządowym we właściwej komisji. Wydaje się, że odpowiednią komisją jest Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Dziękuję za uwagę.

    (Oklaski)

    (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Jerzy Wenderlich)

  • I ja dziękuję.

    Pan poseł Eugeniusz Czykwin z Sojuszu Lewicy Demokratycznej przekazał swoje wystąpienie na piśmie

    Czy ktoś z państwa chciałby zapisać się do zadania pytania, bo jest taka możliwość?

    Nie widzę kolejnych chętnych, więc zamykam listę.

    Jako że zapisały się tylko dwie osoby, nie określam czasu, licząc na to, że będzie to czas w granicach zdroworozsądkowych.

    Jako pierwsza pytać będzie pani poseł Ewa Wolak, Platforma Obywatelska.

  • Dziękuję.

    Panie Marszałku! Panie Ministrze! Mam pytanie do pana ministra. Z badań wynika, że 60% gospodarstw domowych nie przekazuje zużytego sprzętu do sklepów, które sprzedały nowe urządzenia. Blisko połowa z nich, zamiast przekazać je do odpowiedniego punktu, wybrała nieprawidłowy sposób pozbycia się elektroodpadu. Mam pytanie, czy ustawa w jakiś sposób wzmacnia edukację społeczną w tej materii.

    Drugie moje pytanie dotyczy kwestii, którą zgłaszają przedsiębiorcy zajmujący się recyklingiem. Proponują, aby kupujący sprzęt elektryczny i elektroniczny wnosili dodatkową opłatę przy zakupie, tzw. opłatę depozytową. Czy projekt ustawy przewiduje takie rozwiązania i jakie jest zdanie pana ministra na ten temat?

    Skoro mam jeszcze czas, to chciałabym prosić, aby pan minister również ustosunkował się do propozycji pracodawców, którzy zgłaszają sprawę związaną ze statusem organizacji odzysku. Czy ten projekt ustawy to przewiduje albo czy podczas dyskusji będziemy brali pod uwagę wprowadzenie nowego charakteru, not for profit, czyli obowiązku przeznaczania zysku na cele środowiskowe wymienione w ustawie, a nie na wypłatę dywidendy – mocno to podkreślają – czy też wprowadzenie zakazu łączenia prowadzenia w ramach grupy kapitałowej działalności zbierającego, przetwarzającego i recyklującego? Dziękuję bardzo.

  • Dziękuję bardzo.

    Pan poseł Henryk Siedlaczek, Platforma Obywatelska.

    Bardzo proszę.

  • Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przepisy projektu ustawy dotyczące wprowadzającego sprzęt będą miały również zastosowanie do podmiotu mającego siedzibę na terytorium kraju i udostępniającego na rynku sprzęt wprowadzony do obrotu przez dystrybutora, który nie jest wpisany do rejestru. Doprecyzowanie przepisów w przedmiotowym zakresie było konieczne ze względu na określenie podmiotu odpowiedzialnego za sprzęt wprowadzony do obrotu na terytorium Polski.

    W związku z tym chciałbym zadać następujące pytanie: Czy przepisy niniejszego projektu będą miały także zastosowanie do podmiotu mającego siedzibę na terytorium innym niż Polska i kraje Unii Europejskiej? Dziękuję.

  • Dziękuję bardzo.

    Pani poseł Achinger jeszcze chciała zadać pytanie, więc bardzo panią proszę.

  • Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałabym zapytać o taką sprawę. Mianowicie jeśli chodzi o zaproponowaną regulację, oczywiście bardzo sensowną i słuszną, która ma za zadanie zrealizowanie zasady rozszerzonej odpowiedzialności producenta za odpady, u mnie rodzi się jedna wątpliwość. Wprawdzie na poparcie zasługuje przyjęte w projekcie rozwiązanie polegające na odbiorze przez dystrybutorów zużytego sprzętu z miejsca dostawy nowo zakupionego sprzętu, lecz ja mam takie pytanie: Jak rozwiążemy problem logistyczny, jaki może wystąpić przy sprzedaży sprzętu drogą internetową? Dziękuję bardzo.

    (Oklaski)

  • Dziękuję bardzo.

    Już ostatnie słowo w tej części debaty należeć będzie do pana Janusza Ostapiuka, podsekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska.

    Panie ministrze, bardzo proszę.

  • Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Posłowie! Jak mówiłem w swoim wystąpieniu, dość długi czas trwała dyskusja nad założeniami, a potem już nad projektem ustawy, bo właśnie prawie wszystkie kwestie, które podniesiono w pytaniach, były przedmiotem gorącej dyskusji zarówno ze strony producentów, jak i organizacji odzysku oraz zakładów przetwarzania.

    Rzeczywiście niby mamy ten problem opanowany. Generalnie na tle odpadów komunalnych, których w Polsce wytwarzamy ok. 11 mln, 150–170 tys. tych odpadów nie jest zbyt dużą ilością. Głębokość rynku nie jest taka wielka jak w przypadku odpadów komunalnych, ale jest to niezmiernie znaczące, niezmiernie istotne, bo te odpady po prostu są wartościowe, czasami mogą być niebezpieczne i budzą zainteresowanie na rynku, tym bardziej że cały współczesny świat jest przesycony elektroniką, obojętnie gdzie się ruszymy. Każdy, kto siedzi dzisiaj tu, na sali, ma pewnie w kieszeni kilka elementów, które niedługo mu się zepsują, zużyją i trzeba będzie je oddać. Stąd ta dyskusja była bardzo dociekliwa i bardzo istotna.

    Pani poseł Wolak pytała o wzmocnienie edukacji. W chwili obecnej organizacje odzysku muszą przeznaczać 5% swoich przychodów na edukację ekologiczną. Mogą to wykonywać samodzielnie, mogą zlecać zadania edukacyjne wyspecjalizowanym firmom. Nowela ustawy zakłada, że to będzie ten sam poziom – także 5% będzie wydawane przez organizacje odzysku. Oczywiście jeżeli ktoś wywiązuje się samodzielnie z obowiązku – niewiele ponad 2–3%, licząc masę sprzętu – rozwiązuje ten problem bez organizacji odzysku, samodzielnie, sposób liczenia jest nieco inny.

    Chciałbym również dodać, że przez ostatnie lata, bodajże trzy, narodowy fundusz corocznie przeznaczał po kilka milionów złotych na edukację, na programy edukacyjne w zakresie zużytego sprzętu, w zakresie zbierania i przetwarzania baterii. Także w tym roku przeznaczane są stosowne pieniądze na program zbierania i przetwarzania baterii, już troszkę mniej sprzętu. Baterie, jako integralna część związana z zużytym sprzętem, są przedmiotem edukacji ekologicznej.

    Jeśli chodzi o status organizacji odzysku, pani poseł, jest to bardzo duży problem. Organizacje odzysku winny być instytucjami wręcz zaufania publicznego, którym powierza się wykonywanie obowiązków. Taka była istota. Chodziło o spółkę akcyjną z bardzo wysokim kapitałem po to, żeby nie mógł tego utworzyć nikt nieupoważniony, niepowołany, a tylko producent lub związek pracodawców związanych z producentem. Organizacje odzysku niestety stały się instrumentem rynkowym, gry rynkowej, tak samo jak każdy inny podmiot funkcjonujący na podstawie Kodeksu spółek handlowych. Organizacje odzysku zaczęły walczyć o klienta i ta walka nie zawsze jest zdrowa. Jest granica obniżania poziomu kosztów, jeśli chodzi o wpłaty producentów na rzecz zbierania i przetwarzania odpadów. W przypadku tej granicy, powiedziałbym, niebezpiecznie zbliżono się do niemożliwości wykonania obowiązku za obecnie dokonywane wpłaty.

    Nie tak dawno, siedem lat, osiem lat temu, gdy ustawa z 2005 r. wchodziła w życie, średnia stawka za wprowadzanie na rynek wynosiła 24 gr za 1 kg sprzętu wprowadzanego na rynek, ok. 24, w zależności od grupy, w chwili obecnej to zeszło już do poziomu 7, 8 gr, a więc to ledwo wystarcza w tej chwili na zebranie. Zapisaliśmy w projekcie ustawy, że organizacje winny pracować bezwynikowo, not for profit. Na etapie prac rządu zostało to zakwestionowane przez członków rządu. Jak znam rynek i oczekiwania, myślę, że ta sprawa pewnie powróci na etapie debaty parlamentarnej i myślę, że państwo będziecie mieli problem do rozstrzygnięcia. Na pewno pani poseł dotknęła niezmiernie ważnej sprawy.

    Trzecie pytanie pani poseł dotyczyło opłaty depozytowej. Tak, rzeczywiście dyskutowaliśmy to ze związkiem pracodawców, z tym że pani poseł zadała pytanie, jaki jest mój stosunek do tego, nie tylko resortu, jako specjalisty. Odpowiem tak: nie bardzo potrafię sobie wyobrazić, jak moglibyśmy zorganizować opłatę depozytową czy depozyt dla całego rodzaju sprzętu. To jest ponad 1800 rodzajów sprzętu, który jest na rynku. To jest ten mikrofon, ta świecąca lampka, w kieszeni telefon komórkowy. Gdybyśmy mieli zacząć się bawić w depozyty, to zginęlibyśmy. To nikomu na świecie jeszcze się nie udało.

    Natomiast padła propozycja, żeby może niektóre części, niektóre rodzaje sprzętu, np. duży sprzęt chłodniczy, lodówki, może kuchnie, wprowadzić na zasadzie depozytu. Nie pochyliliśmy się, rozpatrując go pozytywnie, nad tym pomysłem, przede wszystkim z uwagi na potrzebę utworzenia nowej instytucji, która zajęłaby się obsługą tych depozytów, gdyż ktoś musiałby to zbierać i musiałby wypłacać. To się udaje przy bardzo monotematycznych akumulatorach, doskonale to funkcjonuje, akumulatory kwasowo-ołowiowe, ten system depozytowy dobrze funkcjonuje, ale tu mamy tylko jeden rodzaj. Mamy bardzo limitowaną sieć, która odbiera akumulatory, wydaje akumulatory, bierze 30 zł, oddaje 30 zł lub obcina od ceny. Tu, przy sprzęcie, wchodzimy w materię o wiele bardziej złożoną i skomplikowaną. Podobnie zresztą przy ustawie o pojazdach samochodowych wycofywanych z eksploatacji zastanawialiśmy się nad możliwością wprowadzenia takiego systemu i potknęliśmy się na innej materii – czy przypadkiem nie będzie to uznane przez społeczeństwo za dodatkowy podatek. A więc taka rozmowa była. Myślę, że związek pracodawców wróci do tego w trakcie kolejnej dyskusji.

    Pan poseł Henryk Siedlaczek pytał o autoryzowanego przedstawiciela: czy będzie to miało zastosowanie do podmiotów zagranicznych? Tak. To był główny powód, żeby firma, nie będę jej reklamował, znany, ogromny światowy koncern, który nie ma w Polsce przedstawicielstwa, a na odległość przesyła do Polski ogromną ilość sprzętu, a nie ma kto go tu reprezentować, miała tu swojego reprezentanta, który mógłby wykonywać wszelkie obowiązki przypisane ustawą. Zakładamy, że ten autoryzowany przedstawiciel będzie się tym zajmował.

    Pani poseł Achinger zadała bardzo trudne pytanie, z którym cała Europa się zmaga, cała Europa z tym wojuje i miota się, chodzi o odbieranie sprzętu w przypadku sprzedaży na odległość. Nie rozwiążemy tego tą ustawą w taki sposób, żebyśmy byli pewni, że 100% sprzętu sprzedawanego na odległość będzie odebrane. Nie rezygnujemy z tego, natomiast można mówić o złożoności umów zawieranych przez firmy transportowe z tym, co wysyła sprzęt, albo z tym, co odbiera sprzęt, mamy różne rodzaje umów. W przypadku sprzętu wysyłanego ze Stanów Zjednoczonych to jest wysyłane shipmentem jakimś tam, a kto w Polsce odbierze, tego wysyłający nie wie – czy odbierze A, B, C, D czy inna firma. W innym przypadku, z Niemiec, wysyła się europejską firmą, ściśle określoną, z którą można podpisać umowę, że będzie odbierała również zużyty sprzęt. Będziemy nad tym, pani poseł, pracowali, akurat przy tej części jest szereg logistycznych komplikacji, a nie chcielibyśmy, żeby przy tej okazji przerzucać na kupującego koszty, bo cała istota polega na tym, że, jak pani poseł powiedziała, przy rozszerzonej odpowiedzialności producenta chcielibyśmy, i trzymamy się tego, żeby te koszty ponosił producent. Zbytnie skomplikowanie tego mechanizmu może spowodować, że będzie pokrywał to kupujący, na niego wprost się przerzuci koszty, trudne nawet do oszacowania w niektórych przypadkach. Dziękuję za uwagę.

    (Oklaski)

  • I ja dziękuję panu ministrowi Ostapiukowi.

    Szanowni państwo, zamykam dyskusję.

    Marszałek Sejmu, po zasięgnięciu opinii Prezydium Sejmu, proponuje, aby Sejm skierował rządowy projekt ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, zawarty w druku nr 3244, do Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w celu rozpatrzenia.

    Jeżeli nie usłyszę sprzeciwu, będę uważał, że Sejm propozycję przyjął.

    Sprzeciwu nie słyszę.

    Jednocześnie marszałek Sejmu na podstawie art. 95b regulaminu Sejmu wyznacza termin przedstawienia sprawozdania przez komisję do dnia 19 maja 2015 r.