• Dziękuję.

    Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Szanowni Zebrani na galerii! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec poselskiego projektu nowelizującego ustawę o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym i ustawy o działach administracji rządowej, zawartego w drukach nr 2223 i 2291. Projekt zmierza do znowelizowania ustawy przez poszerzenie zakresu jej regulacji o sprawy związane z integracją obywatelską i społeczną osób należących do mniejszości narodowych i etnicznych. Omawiany projekt zmierza do zobowiązania organów władzy publicznej do podejmowania odpowiednich działań w celu wspierania integracji obywatelskiej i społecznej mniejszości, np. poprzez dotacje celowe czy podmiotowe. Jednocześnie zmierza on do nałożenia na ministra właściwego ds. mniejszości narodowych i etnicznych obowiązku inicjowania programów dotyczących integracji osób należących do mniejszości. Adresatem omawianych zmian jest przede wszystkim mniejszość romska, która jest jedyną mniejszością w Polsce dotkniętą lub zagrożoną wykluczeniem społecznym. Pomimo podejmowanych licznych działań na rzecz społeczności romskiej pozostaje ona wciąż grupą zmarginalizowaną społecznie.

    W nowelizowanej ustawie wprowadzono pojęcie integracji społecznej, definiując je jako działania na rzecz zwiększenia partycypacji mniejszości w ważnych aspektach życia społecznego, w szczególności takich jak system oświaty i wychowania, rynek pracy, system zabezpieczania społecznego, warunki bytowe oraz opieka zdrowotna. W odniesieniu zaś do mniejszości romskiej możemy to pojęcie rozumieć jako proces niezbędnych zmian zmierzających do nabycia umiejętności korzystania przez społeczność romską z dostępu do istniejących praw, usług i możliwości sprawnego funkcjonowania we współczesnym społeczeństwie. Ważne jest, aby procesu integracji nie utożsamiać ze zjawiskiem asymilacji. Zachowanie odrębności kulturowej przy jednoczesnym wykorzystaniu możliwości, jakie niesie ze sobą współczesny świat, jest szczególnym wyzwaniem dla Romów. Dotychczasowym narzędziem państwa na rzecz integracji mniejszości romskiej w Polsce były specjalne rządowe programy, takie jak „Pilotażowy program rządowy na rzecz społeczności romskiej w województwie małopolskim w latach 2001–2003” oraz „Program na rzecz społeczności romskiej w Polsce” realizowany w latach 2004–2013. Dlatego bardzo celowe jest stworzenie podstaw prawnych do kontynuowania tych działań.

    Społeczność romska traktowana jest w naszym kraju jako jedna z mniejszości etnicznych, a co się z tym wiąże, zgodnie z umowami międzynarodowymi podpisanymi przez Polskę oraz prawem wewnętrznym należą się jej pełna ochrona prawna i pomoc ze strony państwa. Rząd, wykonując zadania ustanowione w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawach zwykłych, ma obowiązek zapewnić obywatelom takie warunki, aby nikt nie był dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

    Rzeczpospolita Polska jest zobowiązana do podejmowania działań na rzecz poprawy sytuacji Romów na mocy konwencji międzynarodowych. Położenie Romów w naszym kraju stanowi przedmiot zainteresowania instytucji i organizacji europejskich. Kontynuacja działań na rzecz integracji mniejszości romskiej wypełnia cele nałożone na rząd Rzeczypospolitej Polskiej przez Komisję Europejską w komunikacie skierowanym do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów oraz unijne ramy dotyczące krajowych strategii integracji Romów do 2020 r.

    Konsekwencją proponowanych zmian w ustawie o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym dotyczących kwestii integracji społecznej jest propozycja zmian w ustawie o działach administracji rządowej doprecyzowująca zakres działania ministra kierującego działem: Wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne.

    W imieniu klubu Platformy Obywatelskiej rekomenduję przyjęcie omawianej nowelizacji. Dziękuję bardzo.

    (Oklaski)

  • Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej pragnę przedstawić stanowisko klubu wobec projektu ustawy z druków nr 2223 i 2291.

    Wysoki Sejmie! Współczesny świat, w szczególności kraje Europy opierają swoje systemy prawne na równości, a opierając swoje systemy na równości, coraz częściej dostrzegają potrzebę przyjścia z pomocą obywatelom, których język, kultura, religia z racji ich odmiennego od większości pochodzenia są zagrożone. Tym obywatelom państwa stwarzają pewne udogodnienia, stosują tzw. dyskryminację pozytywną, której celem jest wyrównywanie szans w zachowaniu ojczystego języka, kultury czy religii. To swoiste wyróżnienie, ta pozytywna dyskryminacja mniejszości może być wymuszana stosunkami wewnętrznymi, międzynarodowymi, zobowiązaniami bądź wynikać ze swobodnej woli ustawodawcy. W odniesieniu do omawianego projektu jest to wyłącznie wola rządu i Wysokiego Sejmu, bo Polska nie ma w tym zakresie jakichś szczególnych zobowiązań międzynarodowych.

    W polskim porządku prawnym istnieje już szereg uregulowań dotyczących ochrony praw mniejszości. Podstawowym aktem jest oczywiście nasza konstytucja i ustawa o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym uchwalona dnia 6 stycznia 2005 r. Uchwaleniu tej ustawy towarzyszyły gorące dyskusje. Znacząca część ówczesnego Sejmu była przeciw jej przyjęciu. Straszono, że jej przyjęcie zagrozi wręcz integralności naszego państwa. Obawy te okazały się bezpodstawne i ustawa dobrze służy nie tylko zamieszkującym w Polsce mniejszościom, ale też państwu polskiemu jako argument w dyskusji o prawach Polonii w innych państwach. Przed chwilą mówił o tym pan poseł Stefaniuk. Zaproponowana przez rząd nowelizacja ustawy ma na celu stworzenie lepszych narzędzi służących przeciwdziałaniu wykluczeniu społecznemu mniejszości romskiej. Klub SLD popiera tę propozycję, gdyż pomoc grupom podatnym na wykluczenie społeczne uważamy za jedno z najważniejszych obowiązków państwa.

    Wyrazem tej troski w odniesieniu do społeczności romskiej było przyjęcie przez rząd Leszka Millera uchwały Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2003 r. w sprawie ustanowienia programu wieloletniego „Program na rzecz społeczności romskiej w Polsce”. Zaproponowana przez rząd nowelizacja ma umożliwić kontynuowanie tego programu, mówił o tym poseł sprawozdawca.

    Pozytywna ocena blisko dziesięcioletniego obowiązywania ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym nie oznacza, że nie wymaga ona dalszych doprecyzowań. Mówimy o społeczności romskiej, ale w ostatnim okresie w odniesieniu do innych mniejszości ujawniły się negatywne zjawiska wymagające pilnych działań. Mam tu na myśli proces szybkiej polonizacji mniejszości białoruskiej. Powiem tylko, że w ciągu 10 lat w województwie podlaskim, gdzie zamieszkuje 70% tej mniejszości, liczba osób deklarujących się jako Białorusini spadła o 20%. Konieczne jest podjęcie działań służących powstrzymaniu szybkiego procesu depopulacji obszarów, na których ta mniejszość zamieszkuje. W powiecie hajnowskim w ciągu 10 lat liczba ludności też zmniejszyła się o blisko 20%. Byłoby stratą dla wizerunku państwa, oczywiście dla tej mniejszości w pierwszej kolejności, gdyby w nowych granicach Rzeczypospolitej, gdzie zostało po tragedii Holokaustu i akcji Wisła... Podlasie jest jednym z nielicznych regionów, gdzie jeszcze tradycyjnie ta wschodniosłowiańska mniejszość zamieszkuje i byłoby stratą, żeby ona w takim tempie uległa polonizacji, zniknęła ze swoją charakterystyczną architekturą cerkiewną, językiem, mową i całą tradycją.

    Panie ministrze, mam nadzieję, że te potrzeby będą dostrzegane podobnie jak w odniesieniu do społeczności romskiej i liczę, że rząd będzie popierał zgłaszane przez środowiska mniejszości nowelizacje ustawy w przyszłości. Z nadzieją na tę pracę chciałbym, panie marszałku, wycofać wnioski mniejszości zgłoszone w czasie pierwszego czytania projektu omawianej ustawy.

    Chciałbym zadeklarować, że klub Sojuszu Lewicy Demokratycznej będzie głosował za proponowanymi propozycjami. Dziękuję.

  • Dziękuję.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Powiedziano tu wiele słów, szczególnie o mniejszości romskiej. Użyto również takich określeń jak: marginalizowanie społeczne, wykluczenie, zagrożenie wykluczeniem itd. Bardzo dobrze, że ten problem się zauważa i że w dużym stopniu wychodzi się mu naprzeciw. Niemniej jednak chciałbym wrzucić trochę dziegciu do beczki miodu, bo wszyscy tak słodko mówili o tym, jak to właśnie jest czy będzie świetnie. Trzeba sobie jednak jasno powiedzieć, że jeżeli chodzi o integrację społeczną, to pomoc dla mniejszości romskiej powinna być rzeczywiście świadczona, ale powinna być również odpowiednio przyjmowana. Otóż ważne jest, żeby ci, którym ta pomoc jest w różny sposób przekazywana, również zechcieli przestrzegać zarówno porządku prawnego, jak i porządku społecznego. Nie mówię tego, pan minister zapewne wie, gołosłownie, bo przecież jest w Polsce na pewno wiele takich miejsc, np. gmina Łącko w województwie małopolskim, gdzie właściwie sama grupa takich osób stworzyła pewnego rodzaju getto, a jej członkowie są wyłącznie roszczeniowi. Nie respektują oni żadnych zasad, np. tych dotyczących ochrony powietrza, palą tam różne sprzęty i opony, jak również niszczą różne rzeczy.

    Tak więc chciałbym panu ministrowi zadać pytanie. Oczywiście jestem za tym, żeby zachowali oni swoją tożsamość, żeby dobrze się u nas czuli, ale też nie może być tak, że obywatele Polski, rodowici Polacy, będą gorzej traktowani niż grupy etniczne, szczególnie romskie. Jakie działania są podejmowane w tym zakresie? Jakie są ich efekty? Dziękuję.

    (Oklaski)

  • Dziękuję bardzo.

    Informuję państwa posłów, że w dyskusji nad tym punktem porządku dziennego wysłuchamy 5-minutowych oświadczeń w imieniu klubów.

    Ale wcześniej chciałbym uprzejmie poinformować Wysoką Izbę, że debacie przysłuchują się liczne wycieczki, m.in. dzieci ze szkół w Porębie Dzierżnej, Porębie Górnej i Kąpielach Wielkich. Wycieczka została zorganizowana na zaproszenie pani poseł Lidii Gądek.

    Witamy serdecznie.

    W tej chwili proszę o zabranie głosu panią poseł Aleksandrę Trybuś z klubu Platforma Obywatelska.

    I to jest otwarcie dyskusji.

    Proszę.

  • Proszę bardzo, głos ma poseł Franciszek Jerzy Stefaniuk, Polskie Stronnictwo Ludowe.

  • Dziękuję.

    Głos ma poseł Eugeniusz Czykwin, Sojusz Lewicy Demokratycznej.

  • Przystępujemy do rozpatrzenia punktu 5. porządku dziennego: Sprawozdanie Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym oraz ustawy o działach administra cji rządowej (druki nr 2223 i 2291).

    Głos zabierze pan poseł Arkady Fiedler w celu przedstawienia sprawozdania komisji.

    Poseł Sprawozdawca Arkady Fiedler: Pisze się Fiedler, ale czyta się Fidler, panie marszałku.

    Właśnie, tak. Dziękuję za tę uwagę.

  • Dziękuję panu posłowi.

    Dobrze.

    Oczywiście pan poseł Czykwin, używając terminu Polonia, dokonał pewnego skrótu myślowego, bo odnosząc się do mniejszości polskich, które są za naszą wschodnią granicą, nie można mówić o nich Polonia, ale rozumiemy, o co chodzi.

    Dziękuję bardzo.

    Przechodzimy do pytań.

    W tej chwili zgłosił się pan poseł Ryszard Galla, poseł niezrzeszony.

    Proszę bardzo, 2 minuty na zadanie pytania.

  • Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Twój Ruch mam zaszczyt przedstawić nasze stanowisko w sprawie zmiany ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym oraz ustawy o działach administracji rządowej

    (druk nr 2223)

    .

    W zasadzie moi przedmówcy w tej sprawie powiedzieli niemal wszystko, szczególnie wyczerpująco to, czego dotyczy ta zmiana, przedstawił poseł wnioskodawca pan Arkady Fiedler. Ja chciałabym nawiązać do tego nowego sformułowania, które jest zawarte w tym projekcie, do integracji społecznej. Rzeczywiście na ten temat na posiedzeniu komisji odbyła się dyskusja, czy nie będzie to utożsamiane z asymilacją, czyli z zagrożeniem wcielenia i ujednolicenia narodowościowego, niezachowania odrębności narodowych. Wydaje mi się, że Polska ma tak ogromne tradycje tolerancji i współistnienia różnych narodów, że nie obawiałabym się tego. Jesteśmy mniej tolerancyjni, gdy chcemy zachować jednolitość w stosunku do narodowości Polaków, natomiast każda kultura obca, której przedstawiciele tutaj mieszkają, jest dla nas wartością dodaną, ubogaca nasz kraj.

    Ta ustawa jest bardzo potrzebna, bo w zasadzie powstała w celu kontynuowania romskiego programu. Moje ugrupowanie szczególnie jest uwrażliwione na zagrożenia związane z wykluczeniem, dlatego uznajemy, że ten projekt ustawy jest niezmiernie potrzebny, żeby choć w niewielkim stopniu, bo, jak mówię, środki są takie, jakie są, można było zapobiec wykluczeniu ludzi, którzy są w szczególnie trudnej sytuacji, czyli Romów. Oczywiście poprzemy projekt ustawy. Dziękuję bardzo.

    (Oklaski)

  • Dziękuję.

    Czyli pytanie o to, czy i kiedy. Tak, dobrze.

    Pan poseł Marek Ast, Prawo i Sprawiedliwość.

    Pana Pluty nie widzę.